Relacja z wizyty studyjnej Instytut Wolności w Waszyngtonie oraz raport na temat dobrych praktyk z działalności think–tanków w USA

Przemysław Barański

Wprowadzenie

Przemysław Barański

Waszyngton w Stanach Zjednoczonych był celem ostatniej z czterech wizyt studyjnych jaką uczestnicy programu „Klub Absolwenta Szkoły Przywództwa – platforma wymiany, tworzenia idei i praktycznych rozwiązań między biznesem, polityką i NGO” przeprowadzili w ciągu ostatnich kilkunastu miesięcy.

W programie realizowanym przez Fundację Instytut Wolności uczestniczyła grupa wyróżniających się przywódców, specjalistów oraz ekspertów wśród, których znajdują się zarówno przedstawiciele prywatnego biznesu, pracownicy administracji państwowej, samorządowcy, działacze pozarządowi czy twórcy kultury.

W ostatnich dniach września 2019 r., wybrani uczestnicy programu mieli okazję odwiedzić światowej klasy think-tanki i ośrodki akademickie a także Międzynarodowy Fundusz Walutowy oraz kongres USA.

Celem wizyty były spotkania i rozmowy na temat obecnej sytuacji międzynarodowej, bezpieczeństwie, stanu relacji transatlantyckich, rywalizacji chińsko-amerykańskiej i jej wpływu na Europę w tym Polskę. Rozmawialiśmy też o relacjach polsko-amerykańskich i  obustronnych oczekiwaniach. Ponadto chcieliśmy się zapoznać z funkcjonowaniem polityki amerykańskiej i zrozumieć obecną politykę USA pod przywództwem prezydenta Donalda Truma. Celem wizyty była również chęć poznania specyfiki funkcjonowania think-tanków w miejscu, które można śmiało nazwać ich światową stolicą.

W ciągu tych kilku dni pobytu w Waszyngtonie przedstawiciele Instytutu Wolności wzięli udział w corocznej konferencji CEPA Forum organizowanej przez Center for European Policy Analsys. Tegoroczna edycja tego wyjątkowego wydarzenia zatytułowana była „Legacies and Unfinished Business” i poświęcona relacjom USA z krajami Europy środkowo-wschodniej. W trakcie debaty poruszane były zagadnienia związane z zacieśnianiem współpracy transatlantyckiej szczególnie w zakresie bezpieczeństwa militarnego jak i energetycznego. Kolejne panele dotyczyły strategicznej rywalizacji pomiędzy Pekinem i Waszyngtonem oraz wyzwaniach nowoczesnego pola walki i znaczenia infrastruktury strategicznej w naszej części świata.

Przedstawiciele Instytutu Wolności mieli, również możliwość odwiedzić takie instytucje jak Mercatus Center przy George Mason University gdzie poznaliśmy dobre praktyki działalności think-tanków oraz możliwość rozmowy o deregulacji w Stanach Zjednoczonych.

Tego samego dnia odbyły się spotkania w Hudson Institute oraz German Marshall Fund gdzie dyskutowaliśmy o sytuacji politycznej na Bliskim Wschodzie, Zatoce Perskiej ale także o relacjach polsko-amerykańskich i stosunkach transatlantyckich. Na koniec dnia mieliśmy możliwość odwiedzić Międzynarodowy Fundusz Walutowy i porozmawiać z oficjalnymi reprezentantami RP przy MFW oraz polskimi specjalistami.

Tematyka rozmów w American Institute for Contemporary German Studies oraz Center for Strategic and International Studies (CSIS) obejmowała stan i przyszłość relacji transatlantyckich, przyszłość NATO oraz wyzwania i trudności jakie stoją przed Unią Europejską i USA w dziedzinie handlu i bezpieczeństwa.

W American Enterprise Institute mieliśmy szanse zapoznać się z historią think-tanków w Stanach Zjednoczonych i ich roli w życiu politycznym tego kraju. Wspólnie z ekspertami AEI rozmawialiśmy też o rywalizacji amerykańsko-chińskiej i jej wpływie na sytuację na całym świecie.

Rozwój osobisty w duchu klasycznych wartości, indywidualizm oraz budowa charakteru były tematem rozmowy z ekspertem Center for the Study of Statesmanship na Catholic University of America. Zastanawialiśmy się też nad zmianami społeczno-kulturowymi jakie obecnie zachodzą w zachodnim świecie.

Wzrost Chin i rywalizacja z tym krajem a także Brexit i przyszłość Unii Europejskich i polityka prezydenta Trumpa były tematami rozmów w Herritage Fundation.

Pod koniec wizyty mieliśmy okazję odwiedzić jeden z większych amerykańskich think-tanków czyli Atlantic Council gdzie rozmawialiśmy o relacjach polsko-amerykańskich w ostatnich trzydziestu latach, wyzwaniach jakie stoją przed Polską.

Koniec wyjazdu to wizyta w polskiej ambasadzie i rozmowa z obecnym ambasadorem Panem Piotrem Wilczkiem. Była to świetna okazja do podzielenia się naszymi obserwacjami jak i zwiedzenia naszej ambasady nad Potomakiem.

 

 

Modele działalności organizacji typu think tank w USA

Przemysław Antas

Stany Zjednoczone to kraj, w którym funkcjonuje największa liczba think tanków na świecie. W całym kraju działa ponad 1800 takich organizacji, z czego prawie 400 w samym Waszyngtonie. Amerykańskie think tanki należą do najbardziej wpływowych na świecie. W szczególności Heritage Foundation, Brookings Institution, American Enterprise Institute (AEI), Center for Strategic and International Studies (CSIS), Hoover Institution, Carnegie Endowment for International Peace i Atlantic Council zaliczane są do mających wyjątkowy wpływ na rzeczywistość. To w tych organizacjach pracowali albo będą pracować doradcy amerykańskich prezydentów lub czołowi przedstawiciele amerykańskiej administracji oraz dyplomacji. Kilka z nich mieliśmy przyjemność odwiedzić w trakcie wizyty studyjnej w Waszyngtonie.

W dużym uproszczeniu think tank do organizacja pozarządowa zajmująca się analizami i badaniami, które dotyczą spraw publicznych. Można wśród nich wyróżnić organizacje, które zajmują się szeroko rozumianymi politykami publicznymi (polityką zagraniczną, gospodarczą, kulturową), jak i sprofilowane na wąskie zagadnienia (np. ochrona zdrowia, czy ochrona przyrody). Jeżeli chodzi o model działalności to w Stanach Zjednoczonych można wyróżnić cztery rodzaje takich organizacji: (i) akademickie, (ii) badawcze, (iii) lobbingowe i (iv) konsultingowe, przy czym jest to podział bardziej typologiczny.

Pierwsza grupę można określić mianem „uniwersytetów bez studentów”. Są to organizacje, które prowadzą badania na zasadzie akademickiej, ale bez dydaktyki. Do takich organizacji należą przykładowo Brookings oraz AEI. Są to organizacje, które co do zasady nie prowadzą prac zleconych przez rząd lub grupy interesów. Drugą grupę think-tanków stanowią organizacje stricte badawcze (research), takie RAND Corporation. Są to organizacje, które kontraktują się z rządem (np. Departamentem Obrony) na wykonywanie określonych prac badawczych, np. dotyczących terroryzmu. Trzecia grupa to organizacje, które zajmują się wywieraniem wpływu na polityki publiczne w imieniu określonych grup interesu (advocacy). Przykładem takiego think tanku jest Heritage Foundation. Organizacje tego typu mają bardziej wyraziste stanowisko i angażują się bardziej w proces podejmowania decyzji. Ostatnią grupą organizacji typu think tank są firmy zajmujące się konsultingiem, jak Deloitte czy Goldman Sachs. Są to firmy, które zajmują się pracami badawczymi na zasadach komercyjnych. Przeważnie zajmują się one wyspecjalizowanymi zagadnieniami, jak np. badaniami statystycznymi czy analizą dużych zbiorów danych.

W zakresie finansowania się tego rodzaju organizacji możemy wyróżnić kilka źródeł. Pierwsze źródło to model obywatelski (grassroots), w którym dana organizacja zbiera datki od dużej liczby ludności (np. wpłaty po 20 $ miesięcznie). Drugie źródło to datki od bogatych osób (lub firm przez nich posiadanych), które utrzymują organizację sybsydiami (np. 100 tys. $ rocznie). Osoby takie są dokładnie selekcjonowane i targetowane przez organizacje. Trzecie źródło to fundacje (np. Bill & Melinda Gates Foundation), które za pośrednictwem think tanków realizują swoje cele statutowe. W ten sposób finansują się think tanki, które nie pobierają płatności za wyniki swoich prac. Organizacje takie posiadają wyodrębnione zespoły, które zajmują się pozyskiwaniem funduszy (develompent). Osoby, które zajmują się badaniami z reguły nie mają kontaktu z osobami, które pozyskują fundusze. Mogą nawet nie wiedzieć kto de facto finansuje ich prace. Ma to zapewnić obiektywizm badań oraz przeciwdziałać konfliktowi interesów. Pozostałe źródła finasowania to zlecenia komercyjne od rządu, biznesu lub określonych grup interesów, gdzie badania prowadzone są odpłatnie. Co ciekawe, w przeciwieństwie do organizacji Polskich, zasadniczo amerykańskie think tanki nie finansują się z dotacji (programów) rządowych.

To co można przenieść na grunt polskich organizacji typu think tank to model organizacyjny, w którym zbieraniem środków (fundraising) zajmują się wyspecjalizowane osoby oraz rozwiązania organizacyjne typu Chinese Wall, które przeciwdziałają wywieraniu przez darczyńców bezpośredniego wpływu na osoby prowadzące badania i analizy.

 

 

Dobre praktyki

Kamila Mróz

Spotkanie z – American Enterprise Institute (AEI) oraz German Marshall Fund of the United States (GMF) stanowi ciekawy materiał do przemyśleń na temat dobrych praktyk działalności think tanków oraz możliwości przełożenia tych praktyk na funkcjonowanie think tanków w Polsce.

Sfery zainteresowania

German Marschall Fund działa na rzecz wzmocnienia współpracy transatlantyckiej w zakresie regionalnych i globalnych możliwości oraz wyzwań – zgodnie z ideą planu Marshalla. Założona w 1972 r. jako dar Niemiec organizacja realizuje zadania w duchu tej szlachetnej inicjatywy po obu stronach Atlantyku. GMF posiada biura w Waszyngtonie (siedziba), Berlinie, Paryżu, Brukseli, Belgradzie, Ankarze, Bukareszcie i Warszawie[1].

American Enterprise Institute powstało w 1943 r. Misją tej organizacji jest obrona godności i  poszerzanie ludzkiego potencjału, a także budowa wolnego i bezpiecznego świata. Praca AEI bazuje na ideach demokracji oraz wolności gospodarczej. Think-tank ten skupia się na rozwoju USA jako globalnego lidera[2]. Organizację tę można w skórcie zdefiniować jako Uniwersytet bez studentów

Dobre praktyki

Obie omawiane instytucje mogą pochwalić się długą obecnością w życiu publicznym Ameryki – mają więc duże doświadczenie, które pozwoliło im wypracować odpowiednie praktyki w swojej działalności eksperckiej itp.

Zdaniem przedstawicieli AEI, obserwując „rynek” think-tanków w USA przez lata można było obserwować zmiany w ich działalności jak większa medialna obecność oraz ściślejsza współpraca z politykami. Zmieniły się też oczekiwania względem ekspertów. Obecnie, pomijając tworzenie odpowiednich materiałów analitycznych są zobowiązani tworzyć więcej krótszych treści zamiast długich opracowań, materiały muszą być dopasowane do publikowania ich zarówno w telewizji, radiu jak i social mediach. Zdaniem samej organizacji jej wielką wartość wnoszą ludzie obecnie zatrudnieni w AEI, którzy wcześniej pracowali w sferze publicznej, administracji i organach rządowych USA. Praktyka i doświadczenie wyniesione z pracy w tych miejscach – a także zrozumienie sposobu ich działania po zawodowe kontakty, tworzą duży potencjał. AEI inwestuje też w przyszłe pokolenia, oferując możliwość staży dla studentów w tej organizacji.

W przypadku GMF warto w szczególności zwrócić uwagę na programy wspierające rozwój społeczeństwa obywatelskiego oraz indywidualnych osób w ramach programów współpracy transatlantyckiej, jakie ta organizacja oferuje. GMF zapewnia wschodzącym liderom z Europy i USA możliwości rozwijania swoich umiejętności i budowę sieci kontaktów poprzez wymianę transatlantycką. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez GMF, organizacja dostarcza środków również na projekty własne.

Oba think tanki zajmują się także działalnością typową dla think tanków – przygotowują publikacje, ekspertyzy oraz konferencje. Warto zastanowić się czy polskie think-tanki mogły realizować podobne przedsięwzięcia w Polsce oraz krajach naszego regionu. Obie organizacje kładą mocny akcent na inwestycje w kapitał ludzki. Wykracza to poza typową działalność think-tanków jak przygotowanie badań i analiz. Inwestycja w kadry czy to pracujące w ramach projektów przedstawianych think-tanków czy angażujące się w społeczeństwo obywatelskie może poprawiać jakość ich pracy, a także otaczającego nas świata. Urealnia to wpływ think-tanku na arenie, którą się zajmuje.

 

 

 

Mercatus Center przy George Mason University

Przemysław Barański, Rafał Momot, Aleksander Siemaszko

Mercatus Center przy George Mason University, organizacja, której jednym z celów jest kształcenie przyszłych kadr uniwersyteckich oraz ekspertów, którzy będą merytorycznym zapleczem dla instytucji państwowych i politycznych. Mercatus Center tworzy swego rodzaju Sieć wsparcia dla wielu uczelni oraz zapewniająca szkolenie ich pracowników naukowych. Wspiera również centra badawczych w obszarze gospodarki i ekonomii i zajmuje się oceną wpływu regulacji na gospodarkę, ich kosztem oraz konsekwencjami. Warto uwagi są rozwiązania z zakresu fundraisingu stosowane przez tę organizację. Zachęca ona osoby i organizacje zainteresowane jej wsparciem poprzez prezentacje tego w jaki sposób Centrum przekłada się konkretnie na poszczególne regulacje prawne – hamowanie niekorzystnych z punktu widzenia gospodarki i wolnego rynku a wspieranie pożytecznych. Chcąc uniknąć możliwości zaistnienia konfliktu interesów budżet Centrum oparty w większości na darczyńcach indywidualnych natomiast unikanie współpracy z prywatnymi firmami – zwłaszcza w przypadku oceny wpływu poszczególnych regulacji prawnych. Jednocześnie mimo powiązania z Uniwersytetem, centrum nie otrzymuje środków finansowych z uczelni .

W Mercatus Center mieliśmy możliwość poznać warty uwagi również w Polsce program – https://policychangeindex.org . Policy Change Index, który zbiera dane z pierwszych stron gazet i oficjalnych organów informacyjnych partii komunistycznej bądź i formalnie niezależnej w celu wychwycenia trendów propagandowych. Projekt opiera się na założeniu, że w chińskim systemie prasa ma „przygotowywać” społeczeństwo do kroków podejmowanych przez władzę. Policy Change Index opiera się na materiale gromadzonym przez ponad 40 lat i analizie porównawczej materiałów publikowanych obecnie z materiałami z przeszłości np. z okresu zajść na placu Tienanmen.

Rynkowi think-tanków w Stanach Zjednoczonych warto się bliżej przyjrzeć zarówno jeśli chodzi o wymiar badawczy jak i modele funkcjonowania czy finansowania itp. Naszym zdaniem warto próbować nawiązać współpracę z poszczególnymi amerykańskimi think-tankami choćby przy pojedynczych projektach a być może i w charakterze długoterminowym. Praktyki zaobserwowane za oceanem mogę przyczynić się do dalszego rozwoju polskich think-tanków.

[1]   http://www.gmfus.org/about-gmf

[2]  https://www.aei.org/about/

 


Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” w latach 2017-2019.

Przemysław Barański

Koordynator projektu„Klub Absolwenta Szkoły Przywództwa – platforma wymiany, tworzenia idei i praktycznych rozwiązań między biznesem, polityką i NGO”. Absolwent nauk politycznych oraz administracji na Uniwersytecie Jana Kochanowskiego w Kielcach. W latach 2011-2015 pracownik administracji publicznej, w której zajmował się funduszami unijnymi. Interesuje się m.in. geopolityką, polityką zagraniczną i bezpieczeństwem. Pasjonat Turcji, a od niedawna Chin. Absolwent I edycji Szkoły Przywództwa.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celu przesyłania informacji o aktualnościach, projektach oraz innych informacji o charakterze marketingowym lub edukacyjnym, na zasadach określonych Polityką Prywatności.

FreshMail.pl
 

Newsletter

Zapisz się do newslettera, by otrzymywać najważniejsze wiadomości od Instytutu Wolności

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celu przesyłania informacji o aktualnościach, projektach oraz innych informacji o charakterze marketingowym lub edukacyjnym, na zasadach określonych Polityką Prywatności.

FreshMail.pl
 

Newsletter

If you wish to sign up for a newsletter, please provide your details

I hereby agree for processing my personal data in order to send information about news, projects and other marketing or educational information, on the terms set out in the Privacy Policy.

FreshMail.pl
 

I hereby agree for processing my personal data in order to send information about news, projects and other marketing or educational information, on the terms set out in the Privacy Policy.

FreshMail.pl
 

Ich erkläre mein Einverständnis zur Verarbeitung meiner persönlichen Daten zum Zweck der Benachrichtigung über aktuelle Dinge,Projekte sowie andere Informationen mit Marketing- oder Bildungscharakter gemäß den Grundsätzen der Datenschutzerklärung.

FreshMail.pl