Nowe podziały w ukraińskiej polityce

Maciej Piotrowski

Wybory prezydenckie 2019 roku na Ukrainie pokazują, że mamy do czynienia ze znacznym przeformułowaniem sceny politycznej tego kraju. Jednak w jakim kierunku? I czy podział ten może ukształtować ukraińską rzeczywistość na dłużej?

Президент України Петро Порошенко робить селфі з організаторами та ведучими загальноєвропейського музичного конкурсу “Євробачення 2017”, Київ, Україна, 14 травня 2017 року. Фото Михайла Палінчака

Na Ukrainie od początku nowego stulecia do 2014 roku istniała wyraźna oś sporu między dwoma obozami, które w 2004 roku wybrały sobie na oznaczenie kolory niebieski i pomarańczowy. Obie strony w diametralnie różny sposób odpowiadały na pytania dotyczące polityki językowej, historycznej, wektorów współpracy międzynarodowej. Rewolucja Godności ten podział unieważniła: nastąpiły po niej zmiany świadomościowe (jak potężny spadek sympatii do Rosji wśród obywateli Ukrainy) i demograficzne (w wyniku agresji rosyjskiej i odcięcia okupowanych terytoriów, elektorat struktur post-janukowyczowskich znacząco się zmniejszył). Dawni „pomarańczowi” zostali więc sami ze sobą.

Wybory 2019 roku postawiły ich przed istotnym wyzwaniem: jak wyróżnić się przed wyborcami w sytuacji, gdy wśród elit panuje stosunkowy konsenus odnośnie kwestii, które dotąd wyznaczały przynależność do jednego lub drugiego bloku politycznego. Jak przecież widzimy, politycy liczący się w aktualnym wyścigu o prezydenturę, unisono deklarują kurs polityczny na Zachód i dążenie do rozwoju ekonomicznego w oparciu o współpracę na tym kierunku (różniąc się rozumieniem szczegółów przebiegu takiego procesu), konieczność walki z korupcją czy też wzmacniania ukraińskiej armii.

Nie ma więc wyraźnej osi sporu w kluczowych kwestiach. Można natomiast zauważyć zdecydowane różnice w ich priorytetyzacji i akcentowaniu. Poroszenko skupił się bowiem na sferze bezpieczeństwa (armia), tożsamości (język i wiara) i wyborów geopolitycznych (kurs na UE i NATO). Tymoszenko, jako priorytet, wybrała dla siebie aspekty socjalno-ekonomiczne (obniżenie cen na gaz, walka z zubożeniem społeczeństwa). Zelenski zaś postanowił kontestować obecną rzeczywistość i budować swoją tożsamość nie tyle na różnicach w treści, ale na odmiennym wizerunku i sposobie działania od dotychczasowych elit. Choć jego program jest enigmatyczny, więcej mówi o rozwoju gospodarki i innowacyjności, porządkowaniu prawa i wzmacniania uczestnictwa obywateli w jego kształtowaniu – zdecydowanie mniej o polityce zagranicznej i wojskowej.

Program Poroszenki jest więc skierowany do elektoratu, który wydaje się w większym stopniu akceptować trudności ekonomiczne jako cenę za wzmacnianie niezależności i podmiotowości wobec Rosji. Natomiast program jego dwojga głównych konkurentów wydaje się oddziaływać na ludzi, którzy odbierają problemy wojny jako mniej priorytetowe, a chcieliby się skupić na rozwiązaniu problemów finansowych i poprawieniu sytuacji ekonomicznej, w tym własnej (U Tymoszenko rozwiązania są bardziej socjalne, u Zelenskiego rozwojowe).

Czy możliwe jest, by taki podział na długo ukształtował ukraińską scenę polityczną?

Na pewno nie ze względu na personalia – gdyż Tymoszenko i Poroszenko raczej zmierzają do końca swojej kariery, a Zelenski ma na tyle niepewną pozycję, że trudno powiedzieć, gdzie znajdzie się za pół roku. Natomiast z Ukraińcami na długo zostanie problem konfliktu z Rosją: nie ma większych perspektyw, by został on rozstrzygnięty w najbliższym czasie. I do niego wyborcy będą musieli się ustosunkowywać: i dziś i przy kolejnych wyborach. Pozwala to przypuszczać, że właśnie ten spór: bezpieczeństwo czy udogodnienia ekonomiczno-socjalne może na długo wyznaczać kurs w ukraińskiej polityce.

Maciej Piotrowski

Ekspert Instytutu Wolności ds. Ukrainy

ZOBACZ TAKŻE

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celu przesyłania informacji o aktualnościach, projektach oraz innych informacji o charakterze marketingowym lub edukacyjnym, na zasadach określonych Polityką Prywatności.

 

Newsletter

Zapisz się do newslettera, by otrzymywać najważniejsze wiadomości od Instytutu Wolności

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celu przesyłania informacji o aktualnościach, projektach oraz innych informacji o charakterze marketingowym lub edukacyjnym, na zasadach określonych Polityką Prywatności.

 

Newsletter

If you wish to sign up for a newsletter, please provide your details

I hereby agree for processing my personal data in order to send information about news, projects and other marketing or educational information, on the terms set out in the Privacy Policy.

 

I hereby agree for processing my personal data in order to send information about news, projects and other marketing or educational information, on the terms set out in the Privacy Policy.

 

Ich erkläre mein Einverständnis zur Verarbeitung meiner persönlichen Daten zum Zweck der Benachrichtigung über aktuelle Dinge,Projekte sowie andere Informationen mit Marketing- oder Bildungscharakter gemäß den Grundsätzen der Datenschutzerklärung.