Formuła Steinmeiera – normalizacja czy kapitulacja?

Ekspres Ukraiński Nr 33, red. Adrian Purzycki

Donbas w formule Steinmeiera, afera Burisma oraz 5-letni plan rządu Honczaruka

CC BY-SA 2.0 Fot ministryofdefenceua

Formuła Steinmeiera – normalizacja czy kapitulacja?

Prezydent Zełenski ogłosił na konferencji 1 października, że do końca bieżącego roku zostanie przygotowana nowa ustawa o specjalnym statusie okręgów donieckiego i ługańskiego (dziś tereny okupowane). Ustawa miałaby zostać oparta o tzw. formułę Steinmeiera, do czego prezydent zobowiązał się wobec przedstawiciela OBWE na Ukrainie Martina Sajdika. W założeniach prezydenta, ma to być krok do zaprowadzenia pokoju w Donbasie i reintegracji tych terytoriów z Ukrainą.

Formuła Steinmeira zakłada, że specjalny status zostanie wprowadzony na zasadach tymczasowych w momencie zakończenia lokalnych wyborów na tych terytoriach, niezależnie od obecności rosyjskich wojsk w Donbasie. Status ten zostanie zaś utrwalony w momencie ogłoszenia przez OBWE, że wybory odbyły się zgodnie z demokratycznymi zasadami i standardami. Wybory mają zostać przeprowadzone zgodnie z obowiązującym ukraińskim prawem.

Negatywnie do tej decyzji odniosły się partie opozycyjne m.in. Europejska Solidarność i Ojczyzna oraz środowiska prawicowe i nacjonalistyczne protestujące w Kijowie po brefingu Zełenskiego. Krytyka związana jest z prowadzeniem wyborów przy obecności obcych wojsk i administracji, co zdaniem protestujących negatywnie wpłynie na możliwość działania ukraińskich partii i mediów, niezależnie od przedsięwziętych środków. Środowisko prezydenckie argumentuje z kolei, że legalność wyborów będzie zapewniona przez organizacje międzynarodowe, czuwające nad ich przebiegiem i zachowaniem odpowiednich standardów.

Wielu zwykłych Ukraińców dotkniętych dramatem kilkuletniej wojny jest głęboko zaniepokojonych przebiegiem ewentualnej normalizacji w Donbasie według formuły Steinmeiera – w ciągu ostatniego tygodnia przez ukraińskie miasta przetoczyła się fala protestów, wraz z niedzielnym wielotysięcznym zgromadzeniem na kijowskim Majdanie Niepodległości pod hasłem „Przeciw Kapitulacji”.

Źródło: Briefing prezydenta Zełenskiego; Ukraińska Prawda; Hromadske (I); Hromadske (II); Hromadske (III); UNIAN ;


Czytaj również: Blog Macieja Piotrowskiego na Salon24: Kontrowersje negocjacji pokojowych Putina i Zełenskiego ala Steinmeier


Afera związana z Trumpem i firmą Burisma

W ostatnich dniach września, Ukraina znalazła się w centrum zainteresowania i skandalu politycznego w Stanach Zjednoczonych. Izba Reprezentantów USA ogłosiła rozpoczęcie procedury impeachmentu wobec prezydenta Donalda Trumpa w związku z potencjalną presją wywieraną przez niego na obecnego prezydenta Ukrainy.

Afera związana jest z rozmową telefoniczną, która odbyła się 25 lipca 2019 r. między Donaldem Trumpem a Wołodymyrem Zełenskim. Podczas rozmowy w odpowiedzi na podniesienie przez prezydenta Ukrainy kwestii potencjalnej pomocy dla tego państwa, Donald Trump zasugerował, że byłby zainteresowany wznowieniem przez ukraińskie władze śledztwa dotyczącego wpływu i potencjalnych działań korupcyjnych ze strony Huntera Bidena zasiadającego w Radzie Dyrektorów ukraińskiego holdingu Burisma. Cała sprawa ma wydźwięk skandalu politycznego w związku z nadchodzącymi wyborami prezydenckimi w Stanach Zjednoczonych – Hunter jest bowiem synem Joe Bidena, który ma obecnie najpoważniejsze szanse, by zostać kandydatem Partii Demokratycznej i głównym rywalem Trumpa w 2020 r.

Słowa amerykańskiego prezydenta w rozmowie telefonicznej odbierane są więc nie tylko jako presja na prezydenta innego kraju ale także jako interwencja w wewnętrzne sprawy ukraińskie dla osobistych wyborczych korzyści Trumpa. Niektórzy spekulują, że brak pożądanej reakcji prezydenta Ukrainy mógł wpłynąć na wstrzymanie wojskowej pomocy USA dla Ukrainy oraz rezygnację ze spotkania z Zełenskim 1 września w Warszawie. Według oponentów Trumpa, miałyby to być działania szkodzące interesowi Stanów Zjednoczonych, a podejmowane ze względu na osobisty interes prezydenta.

Podczas wspólnej konferencji prasowej obu prezydentów podczas sesji ONZ w Nowym Jorku Zełenski starał się nie komentować sprawy, by uniknąć zaangażowania w spory polityczne w USA. Dodał też, że prokuratura generalna na Ukrainie jest niezależna i nie może na nią naciskać. Trump oświadczył, że nie wywierał presji na Zełenskiego, natomiast Hunter Biden był zaangażowany w sprawy korupcyjne.

Pierwszym efektem kryzysu jest rezygnacja z posady specjalnego przedstawiciela USA ds. negocjacji ukraińskich Kurta Volkera: doświadczonego dyplomaty, wysoko ocenianego przez stronę ukraińską.

Źródło: Ewropejska Prawda; Hromadske;


Ambitne plany rządu Honczaruka

Premier Ukrainy Ołeksij Honczaruk na konferencji prasowej w dn. 30 września zaprezentował oficjalny program reform rządowych na najbliższe 5 lat. Jako kluczowe obszary reform Honczaruk wskazał rozwój kapitału ludzkiego i gospodarki, integrację europejską, bezpieczeństwo oraz poprawę poziomu komfortu życia obywateli.

W ciągu pięciu lat Gabinet Ministrów chce osiągnąć wzrost gospodarczy o 40%, stworzyć dodatkowy milion miejsc pracy oraz osiągnąć poziom płacy minimalnej w wysokości 4200 UAH miesięcznie. Ambitny plan rządu zakłada m.in. budowę lub remont aż 24 tysięcy kilometrów dróg oraz cyfryzację wszystkich usług administracyjnych.

Premier Honczaruk podkreślił na konferencji, że 40-procentowy wzrost gospodarczy będzie wymagał przyciągnięcia na Ukrainę inwestycji w wysokości aż 50 mld USD. „To nie jest kosmiczna suma, choć przyznaję że to plan ambitny i 50 mld USD to kwota znacznie przekraczająca obecny poziom – jest to jednak najzupełniej realny plan w perspektywie 5 lat” – zapewnił Honczaruk.

Opublikowany przez rząd 120-stronicowy program zakłada podobnie ambitne plany w poszczególnych obszarach funkcjonowania ukraińskiego państwa. Ciekawym novum jest m.in. planowanie budżetu w perspektywie 3-letniej. Począwszy od 1 czerwca 2020 r. rząd przedłoży Parlamentowi deklarację budżetową na 3 lata, na podstawie której nadal będzie przyjmowany tradycyjny budżet na każdy rok. Rząd planuje zmniejszenie deficytu finansów publicznych do poziomu 1,5% PKB w 2024 r. (obecnie wg perspektywy budżetowej na 2020 r. deficyt wynosi 2% PKB). Również ciekawą deklaracją jest uproszczenie systemu podatkowego tak, aby Ukraina w 2024 r. znalazła się w pierwszej 25. krajów o najbardziej przyjaznym systemie podatkowym (już obecnie udało się uprościć system taryf celnych – nowa służba celna pod rządami 35-letniego Maksyma Nefiodowa ograniczyła ilość ceł z 26 do 16).

Rząd zapowiada już teraz znaczną prywatyzację sektora bankowego – udział banków państwowych w rynku ma zostać zmniejszony z 50 do 20%. Przewidywane zmniejszenie udziału długu publicznego z obecnego poziomu 60% do 40% PKB ma zapewnić Ukrainie poprawę ratingu do poziomu A (obecnie agencja S&P podniosła rating Ukrainy do poziomu B). Kluczowym zadaniem rządu w przyszłym roku będzie wsparcie kredytowe dla rolników – przypomnijmy bowiem, że z dniem 1 października 2020 r. rozpocznie się na Ukrainie proces uwolnienia obrotu gruntami rolnymi. Tym samym rząd planuje udzielanie kredytów oprocentowanych w wysokości inflacji dla tych, którzy zdecydują się na zakup ponad 500 ha ziemi.

Rząd Honczaruka planuje także zamknięcie lub prywatyzację blisko 1000 państwowych przedsiębiorstw, które były w ostatnich latach nierentowne, a także podział największych przedsiębiorstw – w tym rozdzielenie państwowego przewoźnika kolejowego UZ na 3 podmioty: operatora infrastruktury, przewoźników towarowych i pasażerskich (oraz udostępnienie infrastruktury kolejowej prywatnym przewoźnikom).

Ciekawe są także plany rządu w zakresie polityki kulturalnej, w tym budowa muzeów wzorowanych na europejskich odpowiednikach – Muzeum Sztuki Współczesnej, Muzeum Niebiańskiej Sotni oraz Muzeum Wielkiego Głodu.

Źródło: Oficjalna strona Programu; Hromadske; UkrInform;


Analiza obecnej sytuacji ukraińsko-rosyjskiej wg P. Burtianskiego

„Ukraina może uznać swoją porażkę w konflikcie z Rosją, ale nie musi to oznaczać kapitulacji” – pisze Petro Burtianski na łamach portalu Texty.org.ua, przewidując możliwe skutki negocjacji prowadzonych przez Ukrainę.

Burtianski jako strategiczny długofalowy cel Rosji wskazuje utrzymanie kontroli nad Ukrainą. Celem taktycznym, w obliczu pogarszającego się stanu gospodarki rosyjskiej i nastrojów społecznych, jest natomiast „wycofanie najpoważniejszych sankcji międzynarodowych przy zachowaniu osiągniętych rezultatów i utrzymaniu “politycznego przyczółku” do przyszłej ofensywy”. Zdaniem analityka, Rosja nie zdecyduje się na wycofanie z Donbasu zarówno ze względów wizerunkowych („utrata twarzy”) jak i z uwagi na interesy korupcyjne rosyjskich siłowników związane z handlem z separatystycznymi republikami.

Autor wskazuje, że jedynym rzeczywistym ustępstwem Kremla będzie zaprzestanie zbrojnej walki w Donbasie – Rosjanie będą się jednak starać „sprzedać je jak najdrożej”. Burtianski podkreśla, że w obecnej sytuacji to Ukrainie, a nie Rosji zależy najbardziej na czasie (vide: deklaracja Zełenskiego o jak najszybszym doprowadzeniu do pokoju).

Francja i Niemcy, wg Burtianskiego, mają być zainteresowane współpracą gospodarczą z Rosją (w perspektywie konkurencji ze strony USA oraz wzrastającej pozycji Chin) – jednak nie za cenę destabilizacji Ukrainy i wzrostu militarnego znaczenia Rosji. Autor uważa, że ukraińscy oligarchowie są także zmęczeni wojną i chętnie ujrzeliby postępy w procesie pokojowym, ale podporządkowanie Ukrainy Putinowi w żadnym wypadku nie leży w ich interesie.

Zdaniem Burtianskiego prawdopodobny scenariusz porozumienia zakładałby pełne zakończenie zbrojnego etapu konfliktu w Donbasie w zamian za zniesienie części sankcji wobec Rosji. Autor podkreśla, że byłaby to porażka Ukrainy, ale żeby „nie przerodziła się ona w kapitulację” należałoby utrzymać pełną kontrolę Ukrainy nad linią rozgraniczenia (frontową), natomiast wycofanie wojsk o określoną liczbę kilometrów powinno być wzajemne i dwustronne. Ponadto ewentualne wybory w Donbasie nie powinny zostać uznane, bez zapewnienia zasad bezpieczeństwa (jak można rozumieć: z kontrolowaną przez Rosję armią). Wreszcie na koniec: Ukraina nie powinna zobowiązać się do niekorzystnych dla niej decyzji ekonomicznych związanych z wypłatą emerytur oraz dostawą surowców na spornych terenach.

Burtianski za kapitulację Ukrainy uznaje sytuację, w której Siły Zbrojne Ukrainy zostałyby wycofane jednostronnie (bez analogicznych kroków z drugiej strony) lub wybory w Donbasie zostałyby przeprowadzone bez zapewnienia bezpieczeństwa oraz równoprawnego udziału ukraińskim partiom politycznym i mediom.

Źródło: Portal Texty;

Numer przygotowali:

Adrian Purzycki (redaktor prowadzący) – absolwent prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim, aplikant adwokacki przy Okręgowej Radzie Adwokackiej w Warszawie. Od 2012 r. zawodowo związany z branżą IT. Interesuje się zastosowaniem nowych technologii (w szczególności sztucznej inteligencji oraz technologii blockchain) w usługach prawniczych i administracji publicznej.

Współpraca: Maciej Piotrowski – ekspert Instytutu Wolności ds. Ukrainy, członek redakcji „Polski w Praktyce”, tłumacz z języka ukraińskiego.


Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” w latach 2017-2019.

Ekspres Ukraiński Nr 33, red. Adrian Purzycki

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celu przesyłania informacji o aktualnościach, projektach oraz innych informacji o charakterze marketingowym lub edukacyjnym, na zasadach określonych Polityką Prywatności.

FreshMail.pl
 

Newsletter

Zapisz się do newslettera, by otrzymywać najważniejsze wiadomości od Instytutu Wolności

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celu przesyłania informacji o aktualnościach, projektach oraz innych informacji o charakterze marketingowym lub edukacyjnym, na zasadach określonych Polityką Prywatności.

FreshMail.pl
 

Newsletter

If you wish to sign up for a newsletter, please provide your details

I hereby agree for processing my personal data in order to send information about news, projects and other marketing or educational information, on the terms set out in the Privacy Policy.

FreshMail.pl
 

I hereby agree for processing my personal data in order to send information about news, projects and other marketing or educational information, on the terms set out in the Privacy Policy.

FreshMail.pl
 

Ich erkläre mein Einverständnis zur Verarbeitung meiner persönlichen Daten zum Zweck der Benachrichtigung über aktuelle Dinge,Projekte sowie andere Informationen mit Marketing- oder Bildungscharakter gemäß den Grundsätzen der Datenschutzerklärung.

FreshMail.pl