Jak może kształtować się polityka Zełenskiego wobec Polski?

Nadia Kowal

– Współpraca w dziedzinie bezpieczeństwa z Polską będzie kontynuowana przez każdą władzę. Jednocześnie, polski rząd, korzystając z braku ustalonej pozycji i małego znaczenia polityki historycznej dla ekipy Zełenskiego, spróbuje jak najszybciej rozwiązać te sprawy zgodnie z własnym interesem – mówi Nadia Kowal, ekspertka think-tanku Ukrainian Prism (rozmowa odbyła się przed ogłoszeniem wyników 2. tury wyborów prezydenckich)


Maciej Piotrowski: Czy do środowisk eksperckich docierają jakieś komunikaty, sygnały od Zełenskiego lub jego otoczenia dotyczące polityki międzynarodowej, w szczególności wobec Polski?

Nadia Kowal: Kampania Zełenskiego charakteryzuje się tym, że – jak w przypadku większości polityków populistycznych – skoncentrowana jest na sprawach polityki wewnętrznej. Zagadnienia polityki zagranicznej – zarówno w jego programie, jak i podczas kampanii – poruszane są ogólnikowo i bardzo płynnie. Zełenski stosuje taktykę, o której na Ukrainie mówimy: „coś dla waszych, coś dla naszych”. W związku z tym, aby nikt się nie zniechęcił, nie „obraził” na potencjalnego prezydenta – deklaruje, że ma zamiar kontynuować działania w kierunku integracji europejskiej i euroatlantyckiej. Istnieje jednak prawdopodobieństwo, że będą to działanie mniej stanowcze, niż w przypadku obecnie urzędującego prezydenta. Sam Zełenski podczas kampanii nie odniósł się wprost do stosunków polsko-ukraińskich – nie licząc jednej wypowiedzi dla portalu EastBook.

Zatem w zakresie polityki międzynarodowej sztab Zełenskiego działa zgodnie z obraną ogólną strategią:  dotrzeć do jak największej liczby wyborców, orientując się na „zwykłych ludzi”.

MP: Jakie więc tematy są przez niego poruszane?

NK: Jeśli Zełenski mówi o stosunkach ukraińsko-polskich, to w pierwszej kolejności skupia się na migrantach ukraińskich w Polsce. Tradycyjnie, jak w przypadku większości polityków, mówi: przede wszystkim musimy rozwijać praktyczne kontakty, kierować się pragmatyzmem, historię – zostawić profesjonalistom.

Zełenski odwołuje się do przekonania, iż dla Ukraińców Polska nadal pozostaje modelowym państwem. RAND Corporation przeprowadził w 2018 roku badanie socjologiczne w krajach Partnerstwa Wschodniego, w którym zapytano m.in. o kierunek, w jakim powinno zmierzać dane państwo. Okazało się, że spośród wszystkich badanych krajów, tylko na Ukrainie uważano, że wzorem do naśladowania – w zakresie ustroju, polityki wewnętrznej, społecznej, międzynarodowej etc. – może być właśnie Polska. Dla pozostałych państw Partnerstwa Wschodniego nie udało się ustalić tak jednoznacznego kraju-wzoru do naśladowania. Można śmiało powiedzieć, że w umyśle „przeciętnego Ukraińca”, Polska do dziś pozostaje przykładem modernizacji. Stąd już prosta droga do stwierdzenia, że Polska faktycznie jest naszym „europejskim uniwersytetem” – jak ujął to Zełenski.

Pozostaje jednak pytanie – jak głęboko taka teza jest zakorzeniona w przekonaniach tego kandydata. Wszak nie powiedział o tym z własnej inicjatywy – ten komentarz był odpowiedzią na zadane mu przez Eastbook pytanie. Ta sama wątpliwość dotyczy większości wypowiedzi Zełenskiego: nie wiemy jak głęboko podziela on te poglądy, czy znajdą one odzwierciedlenie w prowadzonej przez niego polityce, czy można na niego liczyć…

MP: Czy w otoczeniu Zełenskiego są osoby, które mogą zająć się polityką międzynarodową? Czy wiadomo, co wiedzą o Polsce i jaki mają do niej stosunek?

NK: W tej sprawie akurat trudno cokolwiek powiedzieć. Ołeksandr Danyliuk, dotychczasowy doradca ds. międzynarodowych nowego prezydenta, jest byłym ministrem finansów. Druga osoba, pojawiająca się w kontekście relacji zagranicznych w trakcie kampanii wyborczej, jest de facto również jego doradcą w kwestiach prawnych i bynajmniej nie jest ekspertem w zakresie spraw międzynarodowych (Iryna Wenedyktowa – dop.red.). To ona często odpowiadała na pytania kierowane do Zełenskiego, dotyczące spraw międzynarodowych. Powodowało to występowanie różnych nieścisłości w jej wypowiedziach. Gdy przyjrzymy się odpowiedziom kandydata dotyczącym priorytetów integracji europejskiej – nie w ogólnych kategoriach, a bardziej konkretnych – bardzo często zauważalny jest brak podstawowych kompetencji doradcy. Można zatem przypuszczać, że w sztabie Zełenskiego nie ma dobrego doradcy ds. polityki zagranicznej, i że poszukiwania takiej osoby jeszcze trwają.

W przypadku Zełenskiego mamy do czynienia z następującym fenomenem: najpierw pojawiła się wysoka pozycja w sondażach, a dopiero potem zaczęli gromadzić się wokół niego różni eksperci. Są to między innymi byli ministrowie finansów Danyliuk i gospodarki Abromavičius, Leszczenko – znany „eurooptymista”, czy wreszcie działacz antykorupcyjny Riaboszapka. Natomiast jeśli chodzi o ekipę ds. polityki zagranicznej i – co najważniejsze –  pretendenta na stanowisko ministra – Zełenski ciągle trzyma to w tajemnicy

MP: Po wyborach prezydenckich odbędą się także wybory parlamentarne. Czy wtedy możemy się spodziewać większej uwagi ws. stosunków międzynarodowych, w tym relacji z Polską?

NK: Głównym tematem, biorąc pod uwagę politykę zagraniczną, pozostanie przyszłość polityki integracji europejskiej i rozwoju stosunków z Moskwa. W społeczeństwie ukraińskim istnieje konsensus, że potrzebna nam jest właśnie orientacja proeuropejska, dlatego większość kandydatów ją wybiera, choć w różnym stopniu kładzie na niej nacisk. Jedni są bardziej radykalni: obiecują, że już za kilka lat będziemy ubiegać się o członkostwo w UE i NATO. Inni są bardziej ostrożni: tak, to są nasze priorytety polityczne, mówią – ale być może warto przeprowadzić jakieś referendum, warto jeszcze coś zrobić, poddać tę kwestię pod rozwagę.

Podstawowe pytanie brzmi: jak intensywna i przekonująca będzie w rzeczywistości europejska i еuroatlantycka polityka. Od tego bowiem tak naprawdę będzie zależała intensywność relacji z Polską. Stosunki z Polską, przynajmniej za obecnego rządu, są budowane w dwóch wymiarach. Z jednej strony, mamy próbę realizacji współpracy politycznej w sferze bezpieczeństwa. Z drugiej zaś strony – mamy szereg sporów historycznych, ktore są obecnie w sytuacji nie do rozwiązania, ponieważ obie strony maja wyznaczone i wzajemnie sprzeczne pozycje.

Współpraca w dziedzinie bezpieczeństwa z Polską będzie moim zdaniem kontynuowana przez każdą władzę, tak samo będzie z kwestiami związanymi z ukraińską migracją do Polski.  Jednocześnie, polski rząd, korzystając z braku ustalonej pozycji i małego znaczenia polityki historycznej dla ekipy Zelenskiego, spróbuje jak najszybciej rozwiązać te sprawy zgodnie z własnym interesem.

 

Wywiad przeprowadził Maciej Piotrowski – ekspert Instytutu Wolności ds. Ukrainy. Współpraca: Eldanie Abdurashytova

 

Nadia Kowal

Kierownik programu badań Europy Środkowej i Wschodniej w Radzie Polityki Zagranicznej Ukraiński Pryzmat (Foreign Policy Council "Ukrainian Prism")

ZOBACZ TAKŻE

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celu przesyłania informacji o aktualnościach, projektach oraz innych informacji o charakterze marketingowym lub edukacyjnym, na zasadach określonych Polityką Prywatności.

 

Newsletter

Zapisz się do newslettera, by otrzymywać najważniejsze wiadomości od Instytutu Wolności

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celu przesyłania informacji o aktualnościach, projektach oraz innych informacji o charakterze marketingowym lub edukacyjnym, na zasadach określonych Polityką Prywatności.

 

Newsletter

If you wish to sign up for a newsletter, please provide your details

I hereby agree for processing my personal data in order to send information about news, projects and other marketing or educational information, on the terms set out in the Privacy Policy.

 

I hereby agree for processing my personal data in order to send information about news, projects and other marketing or educational information, on the terms set out in the Privacy Policy.

 

Ich erkläre mein Einverständnis zur Verarbeitung meiner persönlichen Daten zum Zweck der Benachrichtigung über aktuelle Dinge,Projekte sowie andere Informationen mit Marketing- oder Bildungscharakter gemäß den Grundsätzen der Datenschutzerklärung.