Jak uzdrowić Unię Europejską – raport

Unia Europejska musi pomyśleć nad alternatywną ścieżką rozwoju: uelastycznić kryteria członkostwa, wprowadzić zmiany w konstruowaniu budżetu, w polityce bezpieczeństwa i zasadach funkcjonowania jednolitego rynku – to wnioski ze wspólnego raportu Instytutu Wolności (Polska) i Open Europe (Wielka Brytania) „Polskie i brytyjskie wizje przyszłości Europy: Propozycja wspólnej agendy reformy Unii Europejskiej”.

Przejdź do tekstu raportu:
„Polskie i brytyjskie wizje przyszłości Europy: Propozycja wspólnej agendy reformy Unii Europejskiej”. (wersja polska)

„Polish and British visions for the future of the EU: Identifying a joint agenda for long-term reform (english version)”

W publikacji eksperci z Polski i Wielkiej Brytanii zidentyfikowali największe słabości wynikające z dzisiejszego sposobu funkcjonowania UE i zaproponowali rozwiązania korzystne z punktu widzenia obu państw.

Raport dwóch think-tanków składa się ze wspólnej diagnozy sytuacji, dwóch osobnych (polskiej i brytyjskiej) recept oraz części wspólnej – przedstawiającej propozycje reform, co do których zgodziły się obie strony.

– Unia Europejska jest w poważnym kryzysie, ale to ciągle wielki projekt polityczny. Warto go ratować – mówi Igor Janke, prezes Instytutu Wolności. – Kryzys może zabić chorego, ale może to go też uzdrowić. Warto więc myśleć odważnie i szukać nowych pomysłów na wzmocnienie europejskiego projektu. Polska i Wielka Brytania mają dziś zbliżone poglądy na wiele spraw, dlatego zdecydowaliśmy się na przygotowanie wspólnego raportu z renomowanym brytyjskim think-tankiem. – dodaje szef polskiego Instytutu.

– Jeżeli po czerwcowym referendum Wielka Brytania pozostanie w Unii Europejskiej, będzie musiała znaleźć sojuszników takich jak Polska. Brytyjczycy muszą szukać partnerów, którym tak samo zależy, by UE wzmacniała swoja konkurencyjność ekonomiczną oraz była bardziej wrażliwa na potrzeby demokratycznych państw narodowych. Mam nadzieję, że ten raport wniesie wartościowy wkład do debaty o przyszłości europejskiej współpracy – mówi dyrektor Open Europe Stephen Booth.

– Wielka Brytania powinna mieć gotową strategię przyszłych reform – dodaje ekspert brytyjskiego think-tanku Paweł Świdlicki. – Nasze kraje, jako państwa członkowskie spoza strefy Euro, łączą wspólne interesy. To ochrona i rozwój jednolitego rynku, reforma budżetu unijnego, a przede wszystkim stworzenie elastycznych kryteriów członkostwa, bardziej dopasowanych do specyfiki każdego z państw – twierdzi.


„Zróżnicowana integracja stała się rzeczywistością, a narzucanie siłą sztucznej jedności między państwami europejskimi byłoby szkodliwe” – piszą autorzy raportu.

Zdaniem ekspertów integracja polityczna nie może się to odbywać kosztem interesów całego jednolitego rynku, będącego spoiwem Unii Europejskiej. „Uznajemy zatem, że rynki finansowe, kapitałowe i pracy są potencjalnie najistotniejszymi, a zarazem najwrażliwszymi obszarami w relacjach między członkami strefy euro i państwami spoza niej. Stąd też potrzebna jest bardziej inkluzywna forma podejmowania decyzji w tych kwestiach” – stwierdzają.

Eksperci Instytutu Wolności i Open Europe podkreślają, że narastającym problemem w Unii Europejskiej jest brak legitymizacji demokratycznej. „Jakkolwiek strefa euro rozwinie się w przyszłości, kraje poza nią będą potrzebować innych ustaleń. To nowe porozumienie będzie wymagało demokratycznego poparcia w formie kontraktu pomiędzy narodowymi elektoratami, ich rządami i instytucjami UE. Powstanie elastycznej, >>wielowymiarowej<< Unii Europejskiej jest nadzieją na pogodzenie w ramach europejskiej współpracy narodowych suwerenności z demokratycznym krajowym przyzwoleniem” – czytamy w raporcie.

Zdaniem autorów chroniona musi być integralność jednolitego rynku, należy też w pełni wykorzystać jego potencjał w dziedzinie usług, energii i rynku cyfrowego.

„Nie powinno się więc wprowadzać uniwersalnych, harmonizujących przepisów w obszarach takich jak regulacja rynku pracy. Takie podejście byłoby zgodne z krajowymi demokratycznymi preferencjami, co więcej – wspierałoby innowacje i promowałoby >>najlepsze praktyki<< poprzez naturalną unijną konkurencję” – przekonują eksperci z Warszawy i Londynu. W raporcie czytamy, że konieczne jest usunięcie niepotrzebnej biurokracji i wycofanie regulacji hamujących wzrost MŚP i mikroprzedsiębiorstw.

Autorzy krytykują konstrukcję unijnego budżetu. „Zbyt dużo pieniędzy przeznaczanych jest na stosunkowo mało produktywne obszary gospodarki. Większy nacisk należy położyć na obszary decydujące o zrównoważonym rozwoju jednolitego rynku” – piszą. Eksperci zaznaczają jednak, że niektóre państwa członkowskie będą nadal korzystać z funduszy dla wsparcia swoich sektorów rolnych.

„Potrzebujemy unijnego budżetu przyszłości, a nie przeszłości. Projekt budżetu powinien ściśle odzwierciedlać realne potrzeby rozwojowe w krajach takich jak Polska i inne państwa Europy Środkowej i Wschodniej, gdzie lepsza infrastruktura jest kluczem do bycia konkurencyjnym na jednolitym rynku” – twierdzą autorzy.

Podkreślają, że priorytetem powinny też być badania i innowacje – to dziedzina, w której Wielka Brytania jest szczególnie silna, i która jest niezwykle ważna dla krajów takich jak Polska, które chcą uczynić swoją gospodarkę bardziej niezależną i zrównoważoną rozwojowo.

Autorzy zgodzili się także, iż przetrwanie strefy Schengen stanowi jeden z najbardziej żywotnych interesów Polski w UE. „Jednak warunkiem tego jest zdolność i gotowość do przywrócenia pełnej kontroli nad zewnętrznymi granicami strefy Schengen. Jest to zadanie, w którym Wielka Brytania może potencjalnie pomóc” – piszą.

W kwestii polityki zagranicznej i bezpieczeństwa UE nie może zastąpić państw narodowych i dla własnego dobra nie powinna podejmować tego rodzaju działań, podejmując próby budowy kolejnych instytucji – twierdzą eksperci. „Z kolei w zakresie bezpieczeństwa militarnego nie powinna uzurpować sobie roli NATO. Jednak UE może wnieść wartość dodaną, jeśli służyć będzie państwom członkowskim za forum godzenia konkurencyjnych interesów, a także gdy spróbuje sformułować wspólne podejście do wyzwań takich jak rosyjska agresja na Ukrainę czy kryzys migracyjny” – czytamy.

Na koniec autorzy stwierdzają: „W przeszłości UE z powodzeniem stosowała rozszerzenie jako narzędzie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, które zwiększało stabilizację i dobrobyt w swoim sąsiedztwie. Obecnie, ze względu na zmęczenie rozszerzeniem, tradycyjny model ekspansji osiągnął swoje granice. W związku z tym Unia Europejska potrzebuje nowej, bardziej realistycznej alternatywy dla swego modus >>wszystko albo nic<<. Alternatywą tą mógłby się stać szerszy dostęp do rynku, a także współpraca polityczna i pewien poziom pomocy finansowej, jednakże bez praw i obowiązków, które wynikają z pełnego członkostwa”.

Pełny tekst raportu: Polskie i brytyjskie wizje przyszłości Europy: Propozycja wspólnej agendy reformy Unii Europejskiej


O autorach:

  • Marek Cichocki – polityk i filozof, redaktor naczelny pisma „Nowa Europa. Przegląd Natoliński”, w latach 2007-2010 doradca społeczny prezydenta Lecha Kaczyńskiego.
  • Olaf Osica – dyrektor ds. oceny ryzyk w Polityce Insight. W latach 2011-2016 był dyrektorem, a obecnie przewodniczy Radzie Ośrodka Studiów Wschodnich im. Marka Karpia.
  • Paweł Świdlicki – analityk polityczny w Open Europe. Pracował przy projektach, które kształtowały politykę na poziomie Wielkiej Brytanii i Unii Europejskiej.
  • Stephen Booth – dyrektor Open Europe. Prowadził projekty badawcze w kwestiach regulacji UE, sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, a także brytyjskich relacji handlowych z UE.

Zdjęcie w artykule autorstwa: © European Union 2016 – European Parliament. (Attribution-NonCommercial-NoDerivatives CreativeCommons licenses creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/)

Wpisz swój adres email

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celu przesyłania informacji o aktualnościach, projektach oraz innych informacji o charakterze marketingowym lub edukacyjnym, na zasadach określonych Polityką Prywatności.

 

Newsletter

Zapisz się do newslettera, by otrzymywać najważniejsze wiadomości od Instytutu Wolności

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celu przesyłania informacji o aktualnościach, projektach oraz innych informacji o charakterze marketingowym lub edukacyjnym, na zasadach określonych Polityką Prywatności.

 

Newsletter

If you wish to sign up for a newsletter, please provide your details

I hereby agree for processing my personal data in order to send information about news, projects and other marketing or educational information, on the terms set out in the Privacy Policy.

 

I hereby agree for processing my personal data in order to send information about news, projects and other marketing or educational information, on the terms set out in the Privacy Policy.

 

Ich erkläre mein Einverständnis zur Verarbeitung meiner persönlichen Daten zum Zweck der Benachrichtigung über aktuelle Dinge,Projekte sowie andere Informationen mit Marketing- oder Bildungscharakter gemäß den Grundsätzen der Datenschutzerklärung.