Dymisje, powroty i przetasowania w ukraińskiej polityce

Ekspres Ukraiński nr 25, 20 maja 2019, red. Adrian Purzycki

Прес-служба Володимира Зеленського

Inauguracja prezydentury Zełenskiego i kontrowersyjna decyzja o rozwiązaniu parlamentu

Rada Najwyższa Ukrainy zdecydowała w czwartek 16 maja o wyznaczeniu terminu inauguracji prezydentury Wołodymyra Zełenskiego na poniedziałek 20 maja. Decyzję podjęto większością 315 głosów przy zaledwie 2 głosach sprzeciwu, formalnie zaś wniosek złożył bezpartyjny poseł Witalij Kuprij. Sam prezydent-elekt domagał się wyznaczenia terminu zaprzysiężenia na dzień wcześniej, niedzielę 19 maja, przy czym deklarował, że jest za wcześnie żeby mówić o rozwiązaniu Rady. Z kolei główny polityczny doradca Zełenskiego, Dmytro Razumkow proponowaną datę tłumaczył chęcią uniknięcia paraliżu komunikacyjnego stolicy.

Niemniej, chcąc zapobiec ewentualnemu rozwiązaniu parlamentu, deputowani koalicyjnego Frontu Ludowego podjęli w piątek 17 maja decyzję o formalnym opuszczeniu rządowej koalicji,. Zgodnie z Konstytucją Ukrainy, prezydent może rozwiązać Radę Najwyższą, jeśli koalicja nie istnieje od 1 miesiąca. Nie można też tego dokonać w ostatnich 6 miesiącach pracy parlamentu tj. od 27 maja. Podnoszono jednak kontrowersję, że de facto koalicja nie funkcjonuje już od dawna, zatem 30-dniowy okres już upłynął – co daje nowemu prezydentowi możliwość ewentualnego rozwiązania parlamentu zaraz po zaprzysiężeniu.

W poniedziałek o godz. 10:00 lokalnego czasu na sali plenarnej Rady rozpoczęła się uroczystość inauguracyjna, a Zełenski po złożeniu przysięgi wygłosił przemówienie, w którym zapowiedział m.in. doprowadzenie do zakończenia konfliktu w Donbasie, wezwał parlament do uchwalenia ustaw: o zniesieniu immunitetu parlamentarnego, o odpowiedzialności karnej za bezprawne wzbogacenie, nowego kodeksu wyborczego; a także do zdymisjonowania ministra obrony, prokuratora generalnego oraz szefa SBU. Prezydent zapowiedział, że deputowani mają na powyższe działania 2 miesiące – po czym oświadczył, że rozwiązuje niniejszym Radę Najwyższą 8. kadencji.

Jeżeli decyzja prezydenta zostanie uznana za wiążącą przez Sąd Konstytucyjny Ukrainy, to wybory parlamentarne czekają nas już w lipcu (prawdopodobne terminy – 14 lub 21 lipca). Jeśli zaś Sąd uzna decyzję za niezgodną z konstytucją, bądź nie będzie ona wiążąca z innych przyczyn – wówczas wybory odbędą się w październiku br.

Wśród komentatorów już w poniedziałek pojawiły się jednak głosy, że rozwiązanie parlamentu zostało dość spokojnie przyjęte przez przedstawicieli Bloku Petra Poroszenki oraz pozostałych głównych partii – wcześniejsze wybory mogą być zatem na rękę nie tylko Zełenskiemu…

Źródło: Hromadśke ; Ukrainśka Prawda I ; Ukrainśka Prawda II ;


Kołomojski wraca do kraju

Na kilka dni przed zaprzysiężeniem nowego prezydenta, do kraju wrócił po 2-letniej przerwie Ihor Kołomojski – oligarcha, który od samego początku wspierał kandydaturę Wołodymyra Zełenskiego (a według słów Andrija Bohdana – prawnika Kołomojskiego, pomysł tej prezydentury został wykreowany w jego otoczeniu już w 2015 r.).

Samolot Kołomojskiego z Tel Awiwu wylądował na lotnisku w Dnieprze 16 maja o godz. 2:30 czasu lokalnego. Dzień wcześniej ekspertka ds. bankowości w sztabie Zełenskiego – Wiktoria Strachowa zapowiedziała zwrot na rzecz Kołomojskiego kwoty w wysokości 2 mld USD tytułem zadośćuczynienia za nacjonalizację PrywatBanku w 2016 r. Narodowy Bank Ukrainy zapowiedział już kilkukrotnie, że jest gotowy nawet ponownie znacjonalizować PrywatBank, jeśli dojdzie do jego zwrotu Kołomojskiemu (!). W trakcie kampanii prezydenckiej Zełenskiemu z kolei wielokrotnie czyniono zarzut, że nie będzie samodzielnym politykiem a jedynie protegowanym dnieprowskiego oligarchy. Ponadto w niedzielę 19 maja na Ukrainę powrócił (po 5-letniej przerwie!) także były zastępca szefa administracji prezydenckiej Wiktora Janukowycza – Andrij Portnow. Na swoim kanale w portalu Telegram zaapelował do „tysięcy ludzi, którzy opuścili Ukrainę, (że przyszedł) – czas na powrót, odbudowę i odnowienie”. Przeciwko Portnowowi SBU prowadziła śledztwo w zakresie możliwości popełnienia przestępstwa „zdrady stanu” i współpracy z Rosją przy okupacji Półwyspu Krymskiego. Sam Portnow złożył przeciwko SBU pozew do Sądu dla Rejonu Szewczenkiwskiego w Kijowie, żądając sprostowania oczerniających go informacji dotyczących rzekomej zdrady stanu.

SBU z kolei stwierdziła, że posiada nagrania rozmów telefonicznych, które obciążają Portnowa. Jego powrót do kraju wywołał niepokój wśród internautów, którzy komentują to jako zielone światło do powrotu dla wielu skorumpowanych ludzi reżimu sprzed rewolucji godności…

Źródło:

Ukrainśka Prawda ; Hromadśke ; UNIAN ;


Szereg dymisji przy okazji zaprzysiężenia Zełenskiego

W poniedziałek 20 maja popołudniu do dymisji podał się premier Ukrainy – Wołodymyr Hrojsman. Posunięcie zostało skomentowane jako wzmacniające władzę Zełenskiego: na gruncie ukraińskiej konstytucji, w obecnym układzie prezydent nie mógłby wprost odwołać premiera, ten odpowiada bowiem przed Radą Najwyższą Ukrainy – a nie prezydentem. Hrojsman podczas konferencji prasowej podsumowując trzy lata swojego rządu, podkreślił że w tym czasie nie doszło na Ukrainie do żadnego poważnego kryzysu, udało się przeprowadzić wiele spośród niezbędnych reform, wzmocnić armię oraz ustabilizować sytuację finansową państwa pozostawiając 20 mld USD rezerw walutowych oraz 57 mld UAH na koncie skarbu państwa.

Wcześniej tego samego dnia do dymisji podali się dwaj ludzie kluczowi dla bezpieczeństwa państwaszef SBU Wasyl Hrycak,(jego zastępca Pawło Demczyn został zdymisjonowany jeszcze przez prezydenta Poroszenkę 17 maja); oraz minister obrony Ukrainy, Stepan Połtorak. Znamienne, że obaj zrobili to właściwie od razu po tym, gdy ich dymisji zażądał w przemówieniu inauguracyjnym prezydent Wołodymyr Zełenski.

W piątek, 17 maja ówczesny prezydent Poroszenko zdymisjonował jeszcze Ołeksandra Turczynowa ze stanowiska sekretarza Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony. W piątek do dymisji podał się również minister spraw zagranicznych Pawło Klimkin, jednak jego dymisja musi zostać jeszcze zaakceptowana przez nowego prezydenta, a do tego czasu będzie on nadal pełnił obowiązku szefa resortu. Klimkin już oświadczył, że po skutecznej dymisji z pewnością wystartuje w wyborach parlamentarnych. Pozytywnie odniósł się także do pomysłu Zełenskiego, aby nadać obywatelstwo Ukrainy wszystkim spośród 65 mln Ukraińców i osób ukraińskiego pochodzenia na świecie, którzy będą się o nie ubiegać  – wyłączając jednak możliwość podwójnego obywatelstwa rosyjsko-ukraińskiego, przynajmniej do czasu zakończenia okupacji Krymu i wojny w Donbasie.


Zmiany personalne w sądownictwie

Sąd Konstytucyjny Ukrainy we wtorek 14 maja zdecydował o odwołaniu z funkcji prezesa tej instytucji Stanisława Szewczuka większością ponad 2/3 głosów. Podstawą formalną do odwołania sędziego były „istotne uchybienia dyscyplinarne, rażące i systematyczne naruszenia obowiązków nie licujące z godnością sędziego Sądu Konstytucyjnego i skutkujące niezdolnością do sprawowania urzędu”.

Przyczyną faktyczną były niejasne wpływy brata prezesa sądu – Ruława Odda (dawniej Denys Szewczuk, zmienił imię i nazwisko), m.in. przy podejmowaniu decyzji kadrowych w sądzie oraz niezgodną z prawem dzierżawę państwowej nieruchomości. Sędzia Szewczuk argumentował, że  na pewno nie to było powodem jego dymisji, ponieważ na domniemane wpływy jego brata zwracano uwagę już w momencie objęcia  urzędu w lutym 2018 roku. Nieoficjalnie mówi się, że powodem dymisji jest sympatia sędziego Szewczuka dla osoby nowego prezydenta Ukrainy. Portal Bihus.Info podał, że Szewczuk spotkał się w dniu dymisji z adwokatem Wołodymyra Zełenskiego.

Na miejsce Szewczuka powołano sędzię Natalię Szaptalę, która zasiada w składzie sędziowskim Sądu Konstytucyjnego od 2010 r., wcześniej zaś pełniła funkcję zastępcy przewodniczącego Administracyjnego Sądu Apelacyjnego w Doniecku. Portal Hromadśke dotarł do dokumentów ze śledztwa przeciwko byłemu prezydentowi Janukowyczowi, z których wynika że Prokuratura Generalna charakteryzowała sędzię Szaptalę jako „wygodną dla Janukowycza” oraz „skłonną pod jego wpływem podejmować decyzje niezbędne do realizacji jego przestępczych zamiarów”.

Petro Poroszenko zdążył jeszcze podczas swojej prezydentury, 7 maja powołać m.in. 75 sędziów Sądu Najwyższego, w tym 25 do izby administracyjnej, 15 do gospodarczej, 13 do izby karnej oraz 22 sędziów do izby cywilnej. Mianując sędziów ustępujący prezydent podkreślił, że reforma sądownictwa jest nieustannym wyzwaniem dla Ukrainy i nie należy poprzestawać na jego najwyższych organach. Poroszenko dodał, że na razie udało się w niewielkim tylko stopniu dokonać zmian w sądach I instancji. W dalszej kolejności czekają takie zadania jak powołanie sędziów specjalistów ds. własności intelektualnej oraz ocena kwalifikacji sędziów w I i II instancji.

7 maja została także wybrana Przewodnicząca Naczelnego Sądu Antykorupcyjnego – została nią sędzia Ołena Tanasewycz. Kolegium sędziów w głosowaniu tajnym wybrało ją większością 23 z 38 głosów, zaś drugie miejsce zajęła sędzia Olga Salandiak z liczbą 10 głosów. Nowa szefowa Sądu Antykorupcyjnego ma 37 lat, ukończyła studia prawnicze w Akademii im. Jarosława Mądrego w Charkowie, zaś nominację sędziowską otrzymała w 2012 r. W konkursie na stanowisko sędziego antykorupcyjnego uzyskała wynik 792 na 1000 możliwych punktów.

Źródło: Ukrainśka Prawda ; Hromadśke I ; Hromadśke II ; 112.ua ;


Krajobraz polityczny przed kolejnymi wyborami

Ukraińscy politycy przygotowują się do wyborów parlamentarnych. „Nowoje Wremia” i „Ukrajinska Prawda” informują o projektach politycznych, które mogą zostać w tym celu uruchomione.

Dwa z nich miałyby powstać w wyniku rozpadu aktualnej partii prezydenckiej. Miałoby dojść do aktywizacji partii UDAR (dziś, z pewną autonomią, wchodzi w skład frakcji parlamentarnej Bloku Petra Poroszenki). Jej liderem jest mer Kijowa, były bokser Witalij Kliczko. Pojawiają się głosy, że partia podczas kampanii parlamentarnej miałaby zostać wzmocniona przez zaangażowanie drugiego brata: Wołodymyra Kliczki. Uruchomienie swojego projektu politycznego planuje też premier Wołodymyr Hrojsman. Roboczo partia miałaby nosić nazwę Ukraińska Strategia Sukcesu. Kampania promocyjna premiera już ruszyła (m.in. w postaci bilbordów i ulotek chwalących jego osiągnięcia). Hrojsman miał też prowadzić rozmowy o współpracy z byłym premierem Arsenijem Jaceniukiem, spikerem parlamentu Andrijem Parubijem i ministrem spraw wewnętrznych Arsenem Awakowem.

Muzyk Swiatosław Wakarczuk (lider kultowego zespołu Okean Elzy) ogłosił stworzenie nowej partii – Głos, która wystartuje w wyścigu o miejsca w Radzie Najwyższej. Parlamentarną karierę chciałby również rozpocząć Ihor Smeszko, który osiągnął wysokie poparcie (6%) w wyborach prezydenckich i ma zamiar wejść do gry ze swoją formacją Siła i Honor opartą o byłych przedstawicieli resortów siłowych.  Pierwsze wybory czekają też na Sługę Narodu, partię prezydenta-elekta Wołodymyra Zełenskiego. To ona aktualnie prowadzi w sondażach wyborczych, wyprzedzając post-Janukowyczowską Opozycyjną Platformę – Za Życiem, Blok Petra Poroszenki „Solidarność”, Ojczyznę Julii Tymoszenko i Obywatelską Pozycję Anatolija Hrycenki.

Kwestia terminu wyborów parlamentarnych pozostaje otwarta – wstępnie przewidywano je na październik 2019 r., jednak sytuację skomplikowała poniedziałkowa deklaracja świeżo zaprzysiężonego prezydenta o rozwiązaniu Rady Najwyższej. Gdyby decyzja okazała się prawomocnawcześniejsze wybory okazałyby się najpewniej zwycięstwem ugrupowania Zełenskiego, co sugerują najnowsze sondaże…

Z sondażu przeprowadzonego przez Ukraiński Instytut Badań Społecznych im. Ołeksandra Jaremenki opublikowanego 16 maja wynika, że partia nowego prezydenta ma sporą przewagę nad pozostałymi ugrupowaniami:

Źródło: Sondaż Rating/UIBS ;


Misja MFW przybędzie do Kijowa 21 maja

Pierwszym poważnym wyzwaniem, przed którym stanie nowy prezydent Ukrainy dosłownie nazajutrz po zaprzysiężeniu – będzie kontrola jakiej dokona misja Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Misja rozpocznie się 21 maja i potrwa przez 2 tygodnie – zapowiedział stały przedstawiciel MFW na Ukrianie Jost Ljungman, o czym poinformowała agencja Interfax-Ukraina.

Od oceny dotychczasowych reform przez MFW oraz perspektyw ich realizacji do końca roku zależy czy Fundusz udzieli kolejnej transzy pomocy finansowej Ukrainie. Jednym z kluczowych wymogów jest uchwalenie nowej ustawy o odpowiedzialności za bezprawne wzbogacenie. Przedstawiciele MFW sygnalizowali także swoje zaniepokojenie sprawą nacjonalizacji PrywatBanku. Amerykański bank inwestycyjny JP Morgan przewiduje, że Ukrainie nie uda się uzyskać kolejnej transzy pomocy.

Doradca prezydenta Zełenskiego ds. makroekonomicznych Oleh Ustenko, uspokaja że Ukraina będzie w stanie utrzymać krótkoterminową stabilność gospodarczą nawet pomimo braku wsparcia ze strony MFW. Dysponujemy funduszami na spłatę obligacji oraz mocnymi rezerwami walutowymi w wysokości 20 mld USD, jednak długofalowo konieczna będzie dobra współpraca następnego rządu zarówno z MFW jak i Bankiem Światowym oraz UE – podkreślił Ustenko. Rozpoczęcie kolejnej tury negocjacji z MFW byłoby pozytywnym sygnałem dla rynków i pozwoliłoby Ukrainie na złapanie oddechu i przyciągnięcie inwestycji. „Do ewentualnych rozmów mogłoby dojść jeszcze latem, zaraz po wcześniejszych wyborach” – ocenił Ustenko.

Źródło:

Hromadśke I


Numer przygotowali:

Adrian Purzycki (redaktor prowadzący) – absolwent prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim, aplikant adwokacki przy Okręgowej Radzie Adwokackiej w Warszawie. Od 2012 r. zawodowo związany z branżą IT. Interesuje się zastosowaniem nowych technologii (w szczególności sztucznej inteligencji oraz technologii blockchain) w usługach prawniczych i administracji publicznej.

Współpraca: Maciej Piotrowski – ekspert Instytutu Wolności ds. Ukrainy, członek redakcji „Polski w Praktyce”, tłumacz z języka ukraińskiego.


Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” w latach 2017-2019.

Ekspres Ukraiński nr 25, 20 maja 2019, red. Adrian Purzycki

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celu przesyłania informacji o aktualnościach, projektach oraz innych informacji o charakterze marketingowym lub edukacyjnym, na zasadach określonych Polityką Prywatności.

FreshMail.pl
 

Newsletter

Zapisz się do newslettera, by otrzymywać najważniejsze wiadomości od Instytutu Wolności

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celu przesyłania informacji o aktualnościach, projektach oraz innych informacji o charakterze marketingowym lub edukacyjnym, na zasadach określonych Polityką Prywatności.

FreshMail.pl
 

Newsletter

If you wish to sign up for a newsletter, please provide your details

I hereby agree for processing my personal data in order to send information about news, projects and other marketing or educational information, on the terms set out in the Privacy Policy.

FreshMail.pl
 

I hereby agree for processing my personal data in order to send information about news, projects and other marketing or educational information, on the terms set out in the Privacy Policy.

FreshMail.pl
 

Ich erkläre mein Einverständnis zur Verarbeitung meiner persönlichen Daten zum Zweck der Benachrichtigung über aktuelle Dinge,Projekte sowie andere Informationen mit Marketing- oder Bildungscharakter gemäß den Grundsätzen der Datenschutzerklärung.

FreshMail.pl